ช่างเครืองถมนับเป็นหัวใจหลักของการทำงาน หากไม่มีช่าง ผลิตภัณฑ์ต่างๆคงจะไม่เกิดเช่นเดียวกัน ช่างคนแรกที่นับว่าเป็นคนนำเครื่องถมมา คือ นายเห้ง โสภาพงค์ ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ ต่อมาอาจารย์พยงค์ จันทรังษี ซึ่งเป็นพระสหายของรัชกาลที่ห้า มีความรู้ความสามารถทางด้านงานถม และเป็นช่างคนหนึ่งที่มีฝีมือการแกะสลักลวดลายด้วยมือได้สวยสดงดงาม เมื่อออกมาจากพระราชวังก็ได้นำวิธีการทำเครื่องถมนี้ มาสืบสานต่อที่จ.นครศรีธรรมราช จนเป็นที่เลื่องลือกันไปทั่ว จวบจนมาถึงปัจจุบัน นางสาวสกลวรรณ จันทรังษี ซึ่งเป็นทายาทได้สืบสานงานทางด้านนี้ต่อและได้พยายามรวมตัวกันเป็นกลุ่มที่ชื่อว่า “ กลุ่มเครื่องถมเมืองนคร ” เพื่อให้ลูกหลานได้เห็นงานฝีมือสวยสดงดงามและเป็นที่เลื่องลือ

          ศิลปะแขนงนี้ใช่ว่าจะถูกสร้างขึ้นมาอย่างง่ายดายและรวดเร็วถึงแม้เทคโนโลยีจะก้าวล้ำยังไงแต่ก็สู้ฝีมือของมนุษย์ที่ละเมียดละไมไม่ได้ เครื่องถมเมืองนครก็เช่นกันกว่าจะออกมาเป็นสินค้าแต่ละชิ้นนั้นต้องผ่านช่างมากหน้าหลายตา พร้อมกับหลากหลายความสามารถ ช่างคนแรกที่เริ่มหล่อหลอมวัถุดิบต่างๆ ให้กลายมาเป็นเครื่องถม คือ ช่างขึ้นรูป เป็นช่างที่มาจากช่างเครื่องเงิน ช่างทองที่ทำรูปประพรรณได้สัดส่วน ช่างแกะสลัก ผู้ที่คอยบรรจงสลักเสลาลวดลายให้อ่อนช้อยงดงามตามแบบนิยม ช่างถม เป็นช่างที่ต้องการความชำนาณในการผสมและลงยาถมบนพื้นที่ที่แกะสลักลวดลายไว้เรียบร้อยแล้ว สุดท้ายช่างแร กรรมวิธีเหล่านี้จะต้องระมัดระวังเป็นอย่างยิ่งเพราะหากเสียหายแม้แต่นิดเดียวงานก็ใช้ไม่ได้ ช่างเหล่านี้ใช่ฝึกวันเดียวเดือนเดียวจะสามารถทำงานให้ออกมาดีได้ แต่ต้องใช้ระยะเวลาในการฝึกฝน 4-5 ปีด้วยกัน ถ้าหากทำงานอย่างอื่นก็สามารถรวยไปนานแล้ว แต่การทำงานที่ต้องใช้ฝีมือล้วนๆนั้น จะต้องอาศัยความพยายาม อดทน แต่สองอย่างนี้คงไม่เพียงพอสำหรับคนที่จะทำงานช่างถม สิ่งสำคัญที่สุดของช่างเครื่องถมจะต้องมีใจรักและความทุ่มเทต่อสิ่งที่ทำ หลายต่อหลายคนด้วยกันที่คิดว่างานด้านนี้จะหัดครั้งสองครั้งก็เป็น แต่ในทางกลับกันแล้วไม่ใช่ และหลายต่อหลายคนที่เข้ามาสัมผัสก็ต้องเลิกราไป เนื่องจากไม่สามารถทำงานให้ออกมาดีได้

          ปัจจุบันเครื่องถมเป็นที่พอใจของใครๆหลายคนถึงแม้จะอยุ่ต่างประเทศต่างวัฒนธรรมก็ยังมีความเป็นไทยเหลืออยู่มากมาย จึงทำให้มีลูกค้าสั่งสินค้าไม่ขาด แต่สิ่งที่คุณสกลวรรณ กังวนเป็นที่สุดคือ ช่างฝีมือที่นับวันก็ยิ่งหายไปกับการเวลาเหลือไม่กี่คนเท่านั้นที่มีความสามารถด้านนนี้โดยเฉพาะ ปรมาจารย์จริงๆมีประมาณ 5 คน เพราะเครื่องถมเมืองนครต้องใช้มือในการทำล้วนๆแต่ละลายแต่ละรูปก็ถูกบรรจงมาจากสองมือน้อยๆของช่างทั้งนั้น นอกจากนี้เวลาในการทำงานนั้นก็นานยิ่งนัก 5-6 เดือนกว่างานแต่ละชิ้นจะออกมาสู่สายตาคนสั่ง หากจะใช้เทคโนโลยีช่วยนั้นถึงแม้จะเร็วทันต่อความต้องการของลูกค้า แต่ความเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตนของเครื่องถมเมืองนครก็หายไปด้วยเช่นกัน และด้วยความยากของลวดลาย ความยาวนานในการทำ ทำให้ช่างบางคนไม่พอใจต่อค่าแรงที่ตนได้รับและหากไม่ได้ค่าแรงตามที่พวกเขากำหนดก็ไม่ยอมทำงาน จึงทำให้เป็นปัญหาใหญ่ของกลุ่มเครื่องถมเมืองนคร เพราะมีช่างไม่เพียงพอต่อการทำงาน คุณสกลวรรณกล่าว ด้วยน้ำเสียงที่เบา

           ทางคุณสกลวรรณเองอยากให้ทางรัฐช่าวยส่งเสริมงานฝีมือแกะสลักเครื่องถมเพื่อให้ช่างใหม่ๆเข้ามาสืบสารฝีมือทางด้านนี้ต่อ เพราะจะได้มีช่างเข้ามาทำงานเยอะๆพร้อมกับให้คนรุ่นหลังเรียนรู้ถึงศิลปะลวดลายสีดำอันวิจิตรบรรจงของไทยเราที่สืบทอดมายาวนาน และให้เครื่องถมเมืองนครไม่ศูนย์หายไปด้วย ลูกหลานรุ่นต่อๆก็ได้สืบสารพร้อมกับอนุรักษ์งานเครื่องถมที่เปรียบเสมือนเส้นเลือดใหญ่ของศิลปะเมืองนคร ให้รุ่นต่อๆไปได้เห็น เหมือนดั่งที่เขาหลวงยังยืนตระหง่านให้ชาวนครได้ชื่นชม